نگاهِ نو
→ بازگشت به مقالات

اثرِ طبیعت بر استرس: روایتی از پژوهشِ «حمامِ جنگل»

پژوهشِ ۲۰۲۴ روی ۲۹ نفر نشان داد دو روز اقامت در جنگل کورتیزولِ بزاق را پایین آورد و تعادلِ سمپاتیک-پاراسمپاتیک را بهبود بخشید.

ایده‌ی «حمامِ جنگل» (شینرین-یوکو) در ژاپنِ دهه‌ی ۱۹۸۰ به‌عنوانِ یک سیاستِ بهداشتِ عمومی متولد شد: قرار گرفتنِ آرام و آگاهانه در فضای جنگلی برای کاهشِ استرس. در سالِ ۲۰۲۴، پژوهشی ایتالیایی در Frontiers in Psychology این تجربه را با اندازه‌گیریِ نشانگرهای زیستیِ استرس بررسی کرد.

پرسشِ پژوهش

آیا دو روز اقامت در جنگل و تجربه‌ی برنامه‌ای از پیاده‌رویِ ذهن‌آگاهانه، مدیتیشن و شب‌مانی، می‌تواند نشانگرهای زیستیِ استرس را در بزرگ‌سالانِ سالم تغییر دهد؟ به‌جای تکیه به گزارشِ ذهنی، پژوهشگران به دنبالِ تغییرِ قابلِ اندازه‌گیری در فیزیولوژیِ بدن بودند.

چگونه بررسی شد

۲۹ داوطلبِ سالم (۱۰ مرد و ۱۹ زن، میانگینِ سن ۴۸٫۸ سال) دو روز در جنگلِ کازنتینوی توسکانی اقامت کردند. برنامه شاملِ سه ساعت پیاده‌رویِ ذهن‌آگاهانه، یوگا، مدیتیشن و شب‌مانی در طبیعت بود. پیش و پس از مداخله، تغییرپذیریِ ضربانِ قلب (HRV)، فعالیتِ الکترودرمال (EDA)، کورتیزولِ بزاق، فشارِ خون، نمره‌ی استرسِ ادراک‌شده و پاسخ‌دهیِ بدن به یک تکلیفِ استرس‌زا (حسابِ ذهنی) اندازه‌گیری شد. نکته‌ی محدودیت: این مطالعه گروهِ کنترل نداشت، یعنی نمی‌توان تأثیرِ خودِ «جنگل» را از تأثیرِ «دور بودن از محیطِ کار» جدا کرد.

یافته‌ها

پس از دو روز، کورتیزولِ بزاق به‌شکلِ معنادار پایین آمده بود. فعالیتِ الکترودرمال هم کاهش یافته بود؛ نشانه‌ای از کم‌شدنِ فعالیتِ شاخه‌ی سمپاتیکِ سیستمِ عصبی (یعنی همان مدارِ «بجنگ یا بگریز»). در همان زمان، فعالیتِ پاراسمپاتیک (شاخه‌ای که آرامش را راه می‌اندازد) افزایش یافته بود. واکنشِ بدن به تکلیفِ استرس‌زای آزمایشگاهی هم کنترل‌شده‌تر بود؛ یعنی پس از حمامِ جنگل، شرکت‌کنندگان از نظرِ فیزیولوژیک بهتر می‌توانستند موجِ استرس را مدیریت کنند.

معنی‌اش برای زندگیِ روزمره

همه‌ی ما به جنگلِ توسکانی دسترسی نداریم، اما پیامِ این پژوهش وسیع‌تر است: قرار گرفتن در فضای سبز، با حرکتِ آرام و کم کردنِ صفحه‌نمایش، می‌تواند نشانگرهای زیستیِ استرس را تغییر دهد. پژوهش‌های متعددِ دیگر هم نشان داده‌اند که حتی ۲۰-۳۰ دقیقه نشستن یا قدم زدن در پارک، کورتیزول و فشارِ خون را پایین می‌آورد. اگر می‌توانید، هفته‌ای دو تا سه بار قدم زدن در یک پارکِ بزرگ، یا تعطیلاتِ کوتاه در طبیعت را جزوِ برنامه‌ی سلامتِ روانِ خود کنید. مهم این است که در آن دقایق، تلفنِ همراه را کنار بگذارید و واقعاً «در آن‌جا» باشید: درختان، صدای پرنده، نسیم.

نکته‌های کلیدی

مبنای پژوهشی: Queirolo L. و همکاران (2024)، Frontiers in Psychology؛ مطالعه‌ی پیش-پس روی ۲۹ بزرگ‌سال در جنگلِ توسکانی؛ یافته‌ی کلیدی: کاهشِ معنادارِ کورتیزولِ بزاق و افزایشِ فعالیتِ پاراسمپاتیک پس از دو روز حمامِ جنگل.

منابع

مقاله‌های دیگریک تمرینِ آرامش انجام بده ←
یه نفس تازه