EMDR در درمانِ ترومای روانی: مروری بر شواهد
مرورِ نظاممندِ ۲۰۲۴ نشان میدهد EMDR یکی از درمانهای مؤثر و قابلِ توصیه برای اختلالِ پساز-سانحه (PTSD) است.
EMDR یا «حساسیتزداییِ حرکاتِ چشمی و بازپردازش» (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) رویکردی است که فرانسین شاپیرو در اواخرِ دههٔ ۱۹۸۰ معرفی کرد و در ابتدا با شک و تردیدِ بسیاری مواجه شد. اما در سه دههٔ گذشته، دهها کارآزماییِ بالینی شواهدی به نفعِ آن جمع کردهاند. در سالِ ۲۰۲۴، یک مرورِ نظاممند در نشریهٔ Cureus وضعیتِ شواهدِ EMDR برای PTSD را با نگاهی بهروز بازبینی کرد.
پرسشِ پژوهش
آیا EMDR در درمانِ بزرگسالانِ مبتلا به PTSD واقعاً مؤثر است؟ آیا شواهدِ موجود کافی است تا انجمنِ روانشناسیِ آمریکا (APA) جایگاهِ آن را از «توصیهٔ مشروط» به «توصیهٔ قوی» ارتقا دهد؟ این پرسش از این جهت مهم است که در دستورالعملهای بالینی، CBT متمرکز بر تروما اغلب «درمانِ خطِ اول» شناخته میشود و جایگاهِ EMDR هنوز موضوعِ بحث است.
روش
نویسندگان طبقِ راهنمای PRISMA یک مرورِ نظاممند انجام دادند و در پایگاههای PubMed، Medline، Embase، Web of Science و منابعِ «ادبیاتِ خاکستری» جستوجو کردند. مطالعاتِ انگلیسیزبانِ منتشرشده بینِ ژانویهٔ ۲۰۰۰ تا ژوئنِ ۲۰۲۳ که کارآزماییِ بالینیِ تصادفی بودند و EMDR را در بزرگسالانِ مبتلا به PTSD بررسی میکردند، گنجانده شدند. از مجموعِ ۸۶۷ مطالعهٔ شناساییشده، ۱۶ مطالعه معیارهای ورود را برآورده کردند.
یافتههای اصلی
۱۱ مطالعه از ۱۶ مطالعهٔ بررسیشده بهبودِ آماریِ معنادار در نشانههای PTSD را پس از EMDR گزارش کردند. ۳ مطالعهٔ دیگر هم بهبود را در مقایسه با گروهِ انتظار نشان دادند. در یک مطالعهٔ کلیدی، یک ماه پس از درمان، احتمالِ تشخیصِ PTSD در شرکتکنندگانِ گروهِ کنترل ۲۳ برابرِ کسانی بود که EMDR دریافت کرده بودند. نویسندگان مکانیسمِ اصلیِ EMDR را مدلِ «بازپردازشِ تطبیقیِ اطلاعات» (AIP) میدانند: تحریکِ دوسویه (حرکاتِ چشم، ضربههای ملایم یا صداهای متناوب) به مغز کمک میکند خاطرهٔ آسیبزا را در مسیرِ پردازشِ طبیعی قرار دهد و چرخههای ترسِ جامانده را بهسمتِ خاموشی هدایت کند.
معنیاش در عمل
این مرور نتیجه میگیرد که EMDR یک درمانِ مناسب برای PTSD است و شایستهٔ توصیهٔ قوی در راهنماهای بالینی. مزیتِ مهمِ EMDR این است که برای بسیاری از افرادی که دشواری در بازگوییِ کلامیِ تجربهٔ تروما دارند راحتتر است، نیاز به تکلیفِ خانگیِ سنگین ندارد، و در محیطهای با منابعِ محدود یا از طریقِ تلهتراپی هم قابلِ ارائه است. اگر شما یا فردِ نزدیکتان با تجربهای آسیبزا دستوپنجه نرم میکنید، EMDR یکی از گزینههای مبتنیبر شواهد است که ارزشِ گفتوگو با درمانگرِ آموزشدیده را دارد. مهم است درمانگر گواهیِ معتبر در EMDR داشته باشد و این درمان زیرِ نظرِ متخصص انجام شود.
نکتههای کلیدی
- • مرورِ نظاممندِ ۲۰۲۴ از ۸۶۷ مطالعهٔ شناساییشده، ۱۶ کارآزماییِ تصادفی را تحلیل کرد.
- • ۱۱ مطالعه بهبودِ معنادار در نشانههای PTSD پس از EMDR را نشان دادند.
- • EMDR در مقایسه با گروههای کنترل اثرِ محافظِ روشنی در کاهشِ تشخیصِ PTSD داشت.
- • مکانیسمِ پیشنهادی، مدلِ بازپردازشِ تطبیقیِ اطلاعات (AIP) با تحریکِ دوسویه است.
- • EMDR برای ارائه از طریقِ تلهتراپی و در محیطهای با منابعِ محدود مناسب است.
- • نویسندگان از ارتقای EMDR به جایگاهِ «توصیهٔ قوی» در دستورالعملهای بالینی پشتیبانی میکنند.
منابع
- Vereecken, S., & Corso, G. (2024). Revisiting Eye Movement Desensitization and Reprocessing Therapy for Post-traumatic Stress Disorder: A Systematic Review and Discussion of the American Psychological Association's 2017 Recommendations. Cureus, 16(4). DOI: 10.7759/cureus.58767
- PMC Open Access: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11111257/